سلامت دهان و دندان نه تنها برای شما ظاهر زیبا و خوشایندی ایجاد می کند، بلکه روی سلامت کلی بدن هم تاثیر گذار است. بیشتر افرادی که سلامتی دهان و دندان خوبی ندارند، یا دندانشان را از دست می دهند یا به پوسیدگی دندان مبتلا می شوند.استفان دسوزا (پزشکی از بمبئی) می گوید که باکتری های موجود در دهان می توانند مشکلاتی جدی از قبیل دیابت برای سلامتی ایجاد کنند.

استفاده از تمیزکننده‌های بین دندانی (مانند نخ دندان) بخش مهمی از برنامه مراقبت از دندان‌ها و لثه‌ها است. دندانپزشکان توصیه می‌کنند که بین دندان‌ها را روزی یک بار تمیز کنید. استفاده از نخ دندان از آن رو مهم است که اگر پلاک با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن از بین نرود، در نهایت سخت و تبدیل به جرم می‌شود. کشیدن نخ دندان از ابتلا به  بیماری لثه و پوسیدگی دندان  جلوگیری می‌کند. از جمله عوامل موثر در بهداشت دهان و دندان، استفاده از نخ دندان است.

۱-  بیماری های پریودنتال (دهان و دندان)

مراقبت نامناسب از دهان و دندان می تواند به بیماری های لثه و پریودنتال منجر شود. این بیماری با التهاب لثه شروع شده و باعث قرمزی، تورم و خونریزی لثه می شود. در صورت عدم درمان شدید تر شده و به بافت لثه و استخوان (که از دندان حمایت می کنند) صدمه وارد می کند.

۲- آندوکاردیت

آندوکاردیت، التهابی در لایه داخلی قلب است. این امر ناشی از باکتری های موجود در دهان است. باکتری ها از طریق بیماری های لثه وارد جریان خون می شوند.

۳- بیماری های قلبی و عروقی

وقتی بیماری های دهان و دندان بدون درمان رها شوند، باکتری های موجود در دهان می توانند باعث بروز انواع بیماری های قلبی، مسدود شدن شریان ها و سکته شوند.

۴- از دست دادن حافظه

بهداشت نامناسب دهان و دندان نه تنها روی قلب شما بلکه روی مغز هم تاثیر می گذارد. بیماری های دهان و دندان باعث باریک و مسدود شدن عروق مغز می شوند. وقتی عروق مغز تحت تاثیر باکتری ها قرار می گیرند، این امر می توان به از دست دادن حافظه یا زوال عقل منجر شود.

۵- دیابت

بین دیابت و بهداشت نامناسب دهان و دندان ارتباطی قوی وجود دارد. التهابی که در دهان بروز می کند، توانایی بدن برای کنترل قند خون را کاهش می دهد. افراد مبتلا به دیابت، در پردازش قند مشکل پیدا خواهند کرد، چون کمبود انسولین (هورمونی که قند را به انرژی تبدیل می کند) دارند.

۶- دشواری در باردار شدن

تحقیقی که اخیرا انجام شده اظهار می کند زنانی که بهداشت دهان و دندان نامناسب یا هرگونه بیماری لثه دارند، زمان بیشتری طول می کشد تا باردار شوند. بهترین روش برای جلوگیری از بروز این مشکل، پیشگیری از بیماری های لثه با مسواک زدن و استفاده از نخ دندان است.

۷- مشکلات بارداری

زنانی که مبتلا به بیماری های لثه هستند، دو بار بیشتر احتمال دارد که به عوارض مرتبط با بارداری دچار شوند. عوارضی مثل کم وزن بودن هنگام تولد و نوزادان نارس٫ دلیل این امر مواد شیمیایی تولید شده توسط باکتری های دهان است. چون بیماری لثه سطح این مواد شیمیایی را افزایش می دهد، این عوارض بارداری رخ می دهند.

۸- سرطان

تحقیقات نشان دادند که بین سلامت نامناسب دهان و دندان و برخی سرطان ها ارتباط وجود دارد. از جمله سرطان سر، گردن، مری و ریه. خطر بیشتر شدن این نوع سرطان ها ناشی از عادات غلط مسواک زدن، پوسیدگی دندان و بیماری های پریودنتال است.

۹- مشکلات ریه

بیماری های پریودنتال احتمالا به دلیل افزایش مقدار باکتری ها در ریه، ممکن است التهاب ریه و انسداد مزمن ریوی رو بدتر کند.

۱۰- چاقی

مطالعات نشان دادند که بین چاقی و مشکلات لثه ارتباط وجود دارد. به نظر میرسد در بدنی که چربی بیشتری دارد، بیماری پیوره سریع تر گسترش پیدا می کند.

مرحله اول

عمده مسائلی که در ارتباط با طرح مسواک و اثر آن در کاهش میزان پوسیدگی مطرح می شود تبلیغات است و فقط روش صحیح مسواک زدن است که باعث تمیزی دندان ها و لثه می شود. در صورتیکه وضعیت دندان ها و لثه هایتان طبیعی است نوع مسواک شما باید نرم با اندازه متوسط باشد . در صورت وجود هر نوع مشکلی لازم است در مورد نوع مسواک با دندانپزشکتان مشورت کنید . بعد از نخ زدن دندان ، ابتدا مسواک را کمی مرطوب نموده ، مقدار کمی خمیر دندان بر روی آن قرار دهید. لازم است خمیر دندان در الیاف مسواک فرو رفته باشد. بهتر است از خمیر دندان دارای فلوراید استفاده گردد.

مرحله دوم

مسواک با زاویه ۴۵ درجه بر روی سطح خارجی دندان قرار می گیرد و با حرکات لغزشی با دامنه کوتاه سطح دندان مسواک زده می شود. این عمل برای سطح خارجی تمام دندانها ادامه پیدا می کند.

مرحله سوم

برای اطمینان از تمیز شدن تمام نواحی می توانید با حرکات لغزشی مسواک و چرخاندن آن به سمت سطح جونده دندان ها، از تمیز شدن حاشیه لثه و بین دندان ها اطمینان حاصل نمائید. این کار را برای تمام دندان ها تکرار نمائید .

مرحله چهارم

سطح پشتی دندان های آسیاب کوچک و بزرگ در این مرحله تمیز می شوند . بدین منظور مسواک را با زاویه ۴۵ درجه در سطح پشتی دندان ها قرار داده و با حرکت لغزشی با دامنه کوتاه سعی کنید الیاف آن را به آرامی وارد حاشیه لثه کنید تا نواحی زیر لثه نیز تمیز گردد. برای تمیز شدن کامل نیاز به حرکت ۸-۷ مرتبه مسواک در ناحیه مربوطه می باشد .

مرحله پنجم

پشت دندان های جلو در فک بالا و فک پائین در این مرحله مسواک زده می شود. بدین منظور مسواک را در سطح پشتی دندان ها قرار داده و با حرکت لغزشی آن را تمیز نموده و در انتها مسواک را در فک بالا به سمت پائین و در فک پائین به سمت بالا بکشید .

مرحله ششم

مسواک را با حرکات لغزشی با دامنه کوتاه بر روی سطح جونده دندان ها حرکت دهید ، اینکار را از آخرین دندان یک سمت در هر فک شروع نموده و تا آخرین دندان سمت مقابل ادامه دهید.

مرحله هفتم

الیاف مسواک یا پشت مسواک را به آرامی بر روی زبان بکشید تا مواد غذایی باقیمانده از سطح زبان پاک شوند. بدینوسیله می توان از بوی بد دهان پیشگیری نمود.

مرحله هشتم

در انتها دهان خود را با آب شستشو داده و برای بررسی تمیز شدن دندان ها لبخند زده و آنها را از نظر تمیزی کنترل نمائید.

روش استفاده از نخ دندان:

– یک تکه به اندازه ی بیست الی بیست و پنج سانتیمتر ببرید.

– دو سر نخ دندان را به یکدیگر گره بزنید تا حلقه ای تشکیل شود که این حلقه ی نخ به درستی بین انگشتان دو دست قرار گیرد و تسلط کافی به نخ دندان داشته باشید.در تصویر می بینید حلقه ی نخ دندان را در لای انگشتان دست طوری بگیرید که انگشتان شست و سبابه آزاد باشد. بزرگ و کوچک بودن حلقه تسلط شما را به نخ دندان کمتر می کند، لذا بعد از مدتی استفاده، مقدار(طول) نخ دندانی را که باید ببرید تا مناسب اندازه ی انگشتان دستتان باشد، بدست خواهید آورد .

– مانور انگشتان جهت سهولت در کار با نخ دندان خیلی مهم است. از انگشتان شست جهت استفاده در دندان های فک بالا و از انگشتان سبابه جهت پاک کرن دندان های پایین استفاده کنید.

– قرارگیری انگشتان باید به صورتی باشد که فاصله ی دو انگشت دست بین یک الی دو و نیم  سانتیمتر باشد که بهترین موقعیت تسلط بر نخ دندان است و این فاصله را با افزایش یا کاهش قطر حلقه ی نخ می توانید بدست آورید.

– نخ دندان را به آرامی به دور هر دندان بلغزانید و در حین انجام این کار نخ را محکم و کشیده نگه دارید.نخ دندان را به عقب و جلو حرکت دهید و اطمینان حاصل کنید که نخ را از بین همه دندان‌ها گذرانیده‌اید. هیچگاه نخ دندان را با زور و فشار بین دندان‌ها وارد نکنید، زیرا باعث آسیب لثه‌ها می‌شود. بلکه آن را به آرامی میان دندان‌ها حرکت دهید.

حد اعتدال را در نخ دندان کشیدن رعایت کنید، نه بیش از حد محکم نه بیش از حد آرام

از آنجایی که نخ دندان کشیدن به روش اشتباه عوارضی را به دنبال دارد، انجام این کار به آرامی و روش صحیح، به ویژه در صورت استفاده از دستگاه‌های برقی بسیار مهم است. قبل از استفاده از دستگاه‌های برقی حتماً روش صحیح کاربرد آن‌ها را یاد بگیرید. اگر اطمینان ندارید، می‌توانید از دندانپزشک خود بخواهید تا به شما آموزش دهند.به خاطر داشته باشید که تمیز کردن بین دندان‌ها نباید دردناک باشد. اگر این کار را با خشونت انجام دهید، به بافت بین دندان‌ها آسیب خواهید زد. از طرفی اگر بیش از حد ملایم باشید، ذرات غذا بین دندان‌ها باقی خواهد ماند. اندکی احساس ناراحتی در ابتدای استفاده از نخ دندان طبیعی است، اما نباید تسلیم شوید. این ناراحتی با هر روز مسواک زدن و تمیز کردن بین دندان‌ها ظرف کمتر از یک یا دو هفته برطرف می‌شود. چنانچه درد از بین نرفت با دندانپزشک صحبت کنید.

چند توصیه هنگام استفاده از نخ دندان:

– نخ دندان را از یک طرف دیواره ی دندان وارد کرده و موقع خارج کردن از دیواره مقابل خارج کنید، یعنی نخ دندان یک حلقه ی کامل بین دو دندان مجاور بزند.

– نخ دندان را حتما به لثه ی مجاور دو دندان بکشید تا خوب تمیز شود. شاید در اوایل از لثه خون بیاید، ولی بعد از مدتی که لثه خوب تمیز شد، خونریزی کاهش پیدا خواهد کرد. در صورت ادامه ی خونریزی حتما به دندانپزشک مراجعه کنید. احتمالا به جرم گیری نیاز خواهید داشت.

– در صورتی که نخ دندان هنگام استفاده در بین دندان ها، رشته رشته یا پاره شود، احتمالا دو مشکل وجود دارد: یکی پوسیدگی بین دو دندان. دوم وجود جرم در آن قسمت از دندان.البته پرکردگی نامناسب دندان هم باعث پاره شدن نخ خواهد شد که در هر سه صورت باید به دندانپزشک مراجعه کنید و نسبت به رفع مشکل اقدام نمایید.

– بهتر است قبل از مسواک زدن، اول با نخ دندان بین دندان ها را خوب تمیز کنید و بعد مسواک بزنید.

– اگر دچار پوسیدگی دندان یا پُرکردگی نامناسب یا بیماری لثه باشید، استفاده از مسواک و نخ دندان مشکل شما را حل نخواهد کرد و باید حتما به دندانپزشک مراجعه کنید تا سلامتی دندان هایتان مطمئن شوید.

دهانشویه فلوراید در افراد در معرض خطر پوسیدگی دندان تجویز می گردد. برای استحکام دندان های تازه رویش یافته نیز این دهانشویه ها توصیه می شوند . دقت کنید دهانشویه فلوراید با دهانشویه ضد باکتری تفاوت دارد. از استفاده کردن آنها به جای یکدیگر خودداری نمائید. برخی از دهانشویه ها بطور روزانه و برخی بطور هفتگی استفاده می شوند. در این خصوص با دندانپزشکتان مشورت نمائید.

علاوه بر دهانشویه فلورایدی که افراد می توانند در منزل استفاده کنند، ترکیبات غلیظ تری از این ماده وجود دارد که صرفا توسط دندانپزشک قابل بکارگیری است . در این روش ، پس از آماده سازی سطوح دندان ها ، بسته به نوع ماده تجویز شده ، مقدار کافی از آن به مدت زمان کافی بر روی دندان های فرد قرار داده می شود. بکارگیری این ماده باعث تقویت استحکام دندان می شود و این روش بسته به مستعد بودن دندان فرد به پوسیدگی در دوره های ۱- ۳ یا ۶ ماهه و بخصوص در کودکان و نوجوانان تجویز می شود.

این ماده برای جلوگیری از دسترسی باکتریها به شیارها استفاده می شود. با توجه به اینکه امکان نفوذ الیاف مسواک به درون شیارهای ظریف وجود نداشته ولی امکان نفوذ باکتریها و مواد غذایی به این شیارها وجود دارد که خطر شروع پوسیدگی و پیشرفت آن در این شیارها به مراتب بیشتر از سایر نقاط دندانی می باشد . در این شیارها که عمدتا بر روی دندان های آسیاب بزرگ و کوچک هستند از سیلانت (مهر و موم کننده ) استفاده می شود . این روش ارزان بوده و بکارگیری آن بسیار آسان و اثر آن قابل توجه می باشد. استفاده از این روش پیشگیری در اولین فرصت بعد از رویش دندان توصیه می شود.

قندها به عنوان منبع اصلی تغذیه باکتری های ایجاد کننده پوسیدگی دندان ، متهم ردیف اول می باشند . معمولا در کشورهای در حال توسعه ، ارزان بودن این مواد غذایی در مقایسه با مواد پروتئینی و سبزیجات ، تمایل به استفاده از مواد قندی را افزایش می دهد. کاهش استفاده از این مواد قندها) علاوه بر سلامت دهان و دندان به سلامت کلی بدن نیز کمک می کند.

در صورتیکه از مواد غذایی قندی استفاده می شود، بهتر است از دفعات مصرف آنها در طی شبانه روز کاسته شود . بطور مثال : اگر قرار است حجمی دلخواه از این مواد مصرف شود، بهتر است بجای تقسیم آن در طی دفعات ، آن را در یک وعده مصرف و پس از آن دهان و دندان ها شسته شوند.

هیچ نظری وجود ندارد